16-06-09

Lichtende nachtwolken


Vannacht een sms'je gekregen van een bevriend weerfotograaf met de korte, maar duidelijke mededeling "nlc". Deze afkorting staat voor Nederlandse Lapidaristen Club (verzamelaars van mineralen, gesteenten en fossielen), maar dus niet in dit geval. Met de Nederlandse Loodsen Coöperatie had het ook al niets te maken, evenmin als met de Nijmeegse Luchtvaart Club. Het sms'je betekende dat er lichtende nachtwolken te zien waren. Er had dus evengoed "lnw" kunnen staan, maar de engelstalige afkorting "nlc" (noctilucent clouds) is in meteorologische kringen nu eenmaal veel meer ingeburgerd.

Lichtende nachtwolken zijn een vrij zeldzaam fenomeen. Ze zijn alleen te zien in deze tijd van het jaar, als de dagen op hun langst en de nachten op hun kortst zijn. Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat het om gewone cirruswolken gaat, maar dat is absoluut niet het geval. Waar de gewone sluierwolken tot ongeveer 10 kilometer hoogte en dus binnen de troposfeer hangen, bevinden de lichtende nachtwolken zich op ongeveer 70 tot 80 kilometer hoogte, dus in de bovenste lagen van de atmosfeer. Ze ontstaan als waterdamp zich op die hoogte als ijskristallen afzet op stofdeeltjes. Deze wolken ontstaan het hele jaar door, maar blijven meestal onzichtbaar. Behalve deze tijd van het jaar. Ze geven uiteraard zelf geen licht, maar worden nog beschenen door de zon als die aan de grond al een hele tijd onder is. Ze komen alleen rond de kortste nacht voor, omdat de zon dan nog een hele tijd vlak onder de horizon blijft staan.

Lichtende nachtwolken zijn niet te voorspellen. Soms zijn ze er, soms zijn ze er niet. Het is elke heldere avond rond de zomerse zonnewende weer afwachten of ze al dan niet zullen optreden. Het is een aantal weeramateurs opgevallen dat er opvallend veel lichtende nachtwolken te zien zijn kort na de lancering van een ruimteveer. Die theorie is logisch, want de raketmotor van dat veer brengt veel extra condensatiekernen op grote hoogte in de atmosfeer. Eén dezer dagen vertrekt opnieuw een veer naar het ISS. Een perfecte gelegenheid om deze theorie nog eens te toetsen.

(Foto: Mika Yrjölä via Wikipedia, lichtende nachtwolken boven Finland in 2004)

Noctilucent_clouds_over_saimaa

11:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken |  Facebook |

22-08-07

Shelfcloud van vorig jaar

Vorig jaar heb ik (met ons fototoestel) een filmpje gemaakt van een shelfcloud boven Drongen, op 18 mei 2006 om precies te zijn. Onder het motto "ik ben er nog lang niet, maar ik leer alle dagen bij", heb ik nu een poging gedaan om dit filmpje op deze blog te krijgen en die is blijkbaar gelukt. Station Baarle is er vanaf nu ook met bewegend beeldmateriaal!

Toekomstige beelden zouden van een betere kwaliteit moeten zijn, want sinds kort heb ik nu ook een filmcamera.

 

00:24 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (3) | Tags: onweer, wolken, weerhistorie |  Facebook |

20-08-07

Dean: Jamaica voorbij

De schoonheid van het beest: de orkaan Dean net nadat hij voorbij Jamaica is geraasd. Duidelijk is te zien dat het ergste nu achter de rug moet zijn voor het eiland. Het blijft voorlopig akelig stil op het nieuws over de ravage die de orkaan er heeft aangericht. Ik betwijfel of dat een goed teken is.

Update: inmiddels is duidelijk dat Dean op Jamaica alleen stoffelijke schade heeft aangericht en er gelukkig hoogstwaarschijnlijk geen slachtoffers zijn.

dean

20 August 2007 0645 UTC GOES-EAST Infrared Satellite Imagery

09:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (5) | Tags: actueel weer, klimaat, wolken |  Facebook |

18-07-07

Schieten met een kanon op een bui

Een berichtje dat het persagentschap Belga gisteren verspreidde:

Fruitboeren schieten met weerkanon op hagelbui
Sint-Pauwels en grote delen van Sint-Gillis-Waas zijn maandagochtend gespaard gebleven van het onheilsweer, omdat de fruitboeren de dreigende wolken met weerkanonnen aan flarden hebben geschoten.
"Met het kanon worden ioniserende schokgolven in de lucht geschoten. Die bereiken snel de hoge atmosfeer, tot op 15.000 meter, waar de hagel zich bij min 50 graden ontwikkelt. Door een kettingreactie van micro-explosies worden de ijskristallen onstabiel, kunnen ze geen waterdamp meer opnemen en valt de hagel uiteindelijk als regen op de grond", aldus de producenten.
Weerman Frank Deboosere betwijfelt dat sterk. (belga)

Frank Deboosere is niet de enige die twijfelt aan het nut van deze hagelkanonnen. Meteoroloog Jon Wieringa maakt in dit artikel (klik hier), verschenen in het blad Meteorologica, brandhout van het hagelkanon. Ook de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), waar het KMI is bij aangesloten, heeft al in 2001 een standpunt ingenomen: "In recente jaren is opnieuw hagel bestreden met luidruchtige kanonnen. Er is geen wetenschappelijke onderbouwing, noch een geloofwaardige hypothese die zulke experimenten zou ondersteunen."
"Op een mug schieten met een kanon" is een bekend gezegde voor wie met overdreven middelen een probleem te lijf gaat. "Schieten met een kanon op een hagelbui" kan gerust als gezegde met precies de tegengestelde betekenis de woordenboeken in.

Illustratie: op het radarbeeld hieronder is er niets te merken van een "aan flarden geschoten onweerswolk" boven Sint-Pauwels en Sint-Gillis-Waas. (bron: http://www.weersite.net)

hagelkanon

22:08 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: actueel weer, onweer, wolken |  Facebook |

07-07-07

Onweer boven de Kasselberg

Vandaag heeft onze huisfotograaf Peter zijn foto's van de shelfcloud van 19 juni boven de Kasselberg (Noord-Frankrijk) online geplaatst op zijn website http://skyscapes.info/  (scroll tot onderaan de bladzijde bij Shelf and lightning, June 19th, 2007 - Cassel, FR). U zult het met mij eens zijn: het resultaat is fenomenaal. Vooral ook de timelaps van de shelfcloud die overtrekt is subliem.

Peter was daar niet alleen. Hij had het gezelschap van Olivier en Luk. De foto's van Olivier zijn al een tijdje te zien op zijn weblog. Die weblog staat al een tijdje tussen mijn favieten want Olivier maakt niet alleen mooie foto's, hij beschikt ook over een portie onderkoelde humor.

Gaat dat zien, gaat dat zien!

00:10 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: onweer, wolken |  Facebook |

20-06-07

Een drankje, een hapje en een buitje

Terwijl een mens buiten aan de tuintafel zit te genieten van een drankje en hapje, ziet hij soms nog eens iets. Een buitje ontstaan bijvoorbeeld. Vanuit het niets ontstond een klein, maar fijn gestructureerd buitje. Het zou later pas de eerste druppels tot aan het aardoppervlak produceren, ergens ten noorden van Sleidinge, aldus de plaatselijke waarnemer Marc P van op de fiets.

Het was zoals gezegd een mooi ding, die bui, waar zelfs de bezoekers die mee aan de tuintafel zaten in geïnteresseerd waren. Of ze deden althans zeer goed alsof!

 

buike

 

buike2

23:17 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) | Tags: actueel weer, wolken |  Facebook |

26-05-07

Onweer boven Latem

Deze voormiddag heeft Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux samen met nog een aantal prominenten het vernieuwde Museum voor Schone Kunsten (MSK) in Gent aan de pers voorgesteld. Het museum bleef vier jaar dicht wegens ingrijpende restauratie- en aanpassingswerkzaamheden. Ook ik was op die plechtigheid uitgenodigd. In de wereld van Gentse prominenten speel ik ergens in de laagste provinciale afdelingen, maar blijkbaar nog net hoog genoeg om voor zulke aangelegenheden gevraagd te worden. Er moet immers toch iemand zijn om te luisteren naar de toespraken van de prominenten uit de eerste nationale.

onweer latemNa de opening mochten we snel een kijkje nemen in de tentoonstellingszalen, waar werklui nog volop aan de slag waren, zodat ik mij niet van de indruk kon ontdoen dat de heropening toch net iets te vroeg kwam. Of de werklui net iets te laat. Zo gaat dat met stielmannen.

 

Mijn oog viel al snel op een aantal - hoe kan het ook anders - weergerelateerde schilderijen. Het weer heeft de mens in het algemeen en de kunstenaar in het bijzonder altijd gefascineerd. Een prachtig schilderij is "Onweer boven Laethem" van Valerius De Saedeleer. Een haarscherp afgelijnde bui, waarschijnlijk met een shelfcloud of kraagwolk, is over Sint-Martens-Latem getrokken. Een inktzwarte lucht hangt boven het dorp, aan de horizon is nog een streepje onbewolkte lucht te zien.

avondlijk onweer

 

Over de Doornikse kunstenaar Hippolyte Boulanger zegt de museumgids: "Boulanger had een 'romantische' voorliefde voor extreme weersomstandigheden, zoals een onweer". Een man naar het hart van elke weeramateur dus. In het MSK hangt zijn werk "Na het avondlijk onweer", waarop een soort van rolwolk boven een berglandschap te zien is.

ijsvogelsMijn favoriet schilderij in het MSK is "De IJsvogels" van Emile Claus: een sneeuw- een ijslandschap aan de Leieoevers in Astene, een mooi voorbeeld van een luministisch werk, zegt diezelfde gids.

Als het MSK over enkele weken volledig is afgewerkt en de eerste 'hype' van de heropening achter de rug is, ga ik op zijn minst een halve dag uittrekken om de schitterende collectie uitgebreid te bestuderen. Dankzij de gesofisticeerde klimaatregeling die zorgt voor een constante temperatuur en luchtvochtigheid om de kunstwerken optimaal te conserveren, wordt het MSK ongetwijfeld een ideaal toevluchtsoord tijdens snikhete zomerdagen.

 

 

00:24 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: weerhistorie, onweer, wolken |  Facebook |

15-05-07

Tornado's, ook bij ons

Rond het weer doen veel misverstanden de ronde. Zoals de uitspraak “Gelukkig kan dat hier niet gebeuren”, als er nog eens beelden van een verwoestende tornado in de VS ons journaal halen. Ik wil hier niemand angst aanjagen, maar tornado’s komen bij ons even goed voor als aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Eigenlijk moeten we het onderscheid maken tussen wind- en waterhozen aan de ene kant en tornado’s aan de andere. Die eerste categorie, daar bestaat geen twijfel over. Nergens ter wereld komen ze zo veel voor als aan de kusten van de Noordzee, inclusief die van België en Nederland. Ook in de VS noemen ze dit geen “tornado’s”, maar “spouts”. Ze ontstaan door het verschil tussen het relatief warme aardoppervlak (warm zeewater is daarvoor ideaal) en koude bovenluchten. Er ontstaat dan een stijgende luchtkolom. Als die lang genoeg blijft bestaan, wordt die steeds sterker en gaat roteren. Voorwaarde is dat er niet te veel wind staat, anders wordt de stijgende luchtkolom weggeblazen voor die goed en wel kan ontwikkelen. Ook als de luchtkolom niet meer wordt “gevoed” door het warme oppervlak, verdwijnt de hoos snel. Stofhozen, of in het Engels “dust devils”, ontstaan op een gelijkaardige manier.
Een tornado ontstaat anders. Daarvoor heb je een onweersbui nodig, of in vaktaal: een “cell”. In een gewone “single cell” stijgt warme, vochtige lucht omhoog (de stijgstroom) tot hij verzadigd is. Er ontstaat eerst bewolking, later ook neerslag. Terwijl de neerslag valt, verdampt die gedeeltelijk weer. Dit proces koelt de lucht weer af. Er ontstaat een daalstroom met koude lucht die de stijgstroom afsnijdt. De bui tekent hiermee haar eigen doodvonnis en sterft uit.
Soms is er veel windschering. Dat wil zeggen dat het aan de grond veel minder hard waait dan hogerop in de lucht, en ook nog eens uit een andere richting. De stijgstroom gaat dan niet recht omhoog, maar gaat kantelen. Er ontstaat ook een daalstroom met koude lucht, maar die snijdt de gekantelde stijgstroom niet af. De bui sterft nu niet uit, maar blijft zichzelf in stand houden. We spreken dan van een “supercell”. Die naam zorgt opnieuw voor een misverstand. De “super” zegt namelijk niets over de afmetingen van de bui. “Low topped supercells”, met relatief lage wolkentoppen, lijken bij ons vaker voor te komen dan tot voor kort werd aangenomen. De gekantelde en roterende stijgstroom van LT supercells is in staat om tornado’s voort te brengen. Op 1 oktober 2006 was er zelfs sprake van een echte “tornado outbreak” boven België. Karel Holvoet kon er één fotograferen in Tubeke (foto hieronder). Geen windhoos, maar weldegelijk een tornado, die gelukkig over onbewoond gebied trok.

tornado

 

Tornadic_LP_Supercell_066

De Amerikaanse stormchaser Mike Theiss (www.ultimatechase.com) kon op 24 april 2007 in Kansas deze kleine maar fijne supercell fotograferen, die meerdere tornado’s voortbracht. Ze zijn te zien onderaan de wolkenbasis. Dit soort supercell komt ook in ons land voor.

23:39 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: onweer, weerhistorie, wolken, klimaat |  Facebook |

28-08-06

Convectieve hoogdag

Ik heb het hier al eerder geschreven: een weeramateur is niet representatief voor de rest van de bevolking. Het was dus echt prachtig weer vandaag! De convectieve bewolking was om duimen en vingers van af te likken. Zo rond 17.30 uur kwam een buiencomplex afdrijven vanuit het Meetjesland:


 

De stijgstromen zorgden voor prachtige bloemkoolwolken, half versluierd door ijskristallen:


Boven de top van de wolk was zelfs een sluier van ijskristallen te zien: de zogenaamde pileus:


Na doortocht van de bui (goed voor een paar millmeter striemende regen en hagel met een doorsnede van 1 centimeter) was een prachtige Cumulonimbus te zien, met een opvallend ronde vorm:



En dan zwijg ik nog over de fractus, die duidelijk in tegengestelde richtingen onder de wolkensbasis heen bewoog. U begrijpt: een echte hoogdag voor de weeramateur!

23:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken |  Facebook |

10-08-06

Altocumulus stratiformi-dinges...

Zeg niet zomaar "wolk" tegen een...

 

Oef! (Uit de collectie van het meteorologisch museum van de Mont Aigoual)

23:14 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken |  Facebook |

06-07-06

Drongen-Baarle by night

 

Woensdag 5 juli om 01.43 uur. Uitzicht richting Aalter.

 
 

13:57 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: onweer, wolken |  Facebook |

18-05-06

Shelf boven Drongen

Een pracht van een shelfcloud was er boven Drongen te zien vanavond, echt uit de boekjes. De shelf kwam dreigend aangedreven van boven Nevele en achter de eigenlijke shelf waren prachtige ontladingen te zien. Het soort situaties dat je niet elk jaar meemaakt.

Een fotoverslag is te zien hier op het Weerwoord-forum. Ik was druk aan het werk op de PC, maar keek gelukkig net op tijd op de radarbeelden om een scherp afgetekende buienlijn te zien afkomen. Ideale omstandigheden voor een shelf dus. En inderdaad: het spektakel doemde al snel op aan de horizon. Later op de avond heeft Ann (mijn vrouw) ook onze eerste bliksemfoto kunnen nemen (ook te zien in het fotoverslag). Een meer dan geslaagde weeravond dus.

23:56 Gepost door Gert | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken, onweer |  Facebook |

01-11-05

Hoos voor de kust van Cadzand

Ik was deze middag op het strand van Cadzand, in Zeeuws-Vlaanderen. Het was ideaal weer om met de kinderen even uit te waaien en ik rekende erop dat er boven het warme zeewater pittige buien konden ontstaan, met de afkoelende bovenluchten. En inderdaad. Boven zee hing een mooie Cumulonimbus (Cb), een onweersbui dus, waarin een tiental bliksem te zien waren. Rond 13.50 uur ontwikkelde zich onder de Cb een tuba, een trechtervormige uitzakking van de wolken. Uiteindelijk ontstond daaruit een waterhoos.
De hoos bleef ongeveer een tiental minuten zichtbaar. Ze bevond zich vrij ver op zee. Ik ben geen superfotograaf, maar heb toch een aantal foto's kunnen maken. Met dank aan Peter Vancoillie, die het origineel wat heeft bewerkt, waardoor de hoos beter zichtbaar is.
Wat misschien nog het meest opviel: van de tientallen wandelaars op het strand was er niemand die de hoos in de smiezen had. Iedereen stapte gewoon verder, vrolijk een andere richting uitkijken. Terwijl je zo'n hoos waarschijnlijk maar één keer in je leven te zien krijgt, als je er niet speciaal op gaat jagen.
Een volledig fotoverslag vind je op deze link: http://www.weerwoord.be/includes/forum_read.php?id=349339...
Foto (klik erop om hem te vergroten): de waterhoos voor de kust van Cadzand, op 1 november om 13.50 uur.


22:28 Gepost door Gert | Permalink | Commentaren (0) | Tags: onweer, wolken |  Facebook |

28-07-05

Supercel schampt Drongen

Vanavond rond 17.30 uur is een supercel rakelings ten westen van Drongen gepasseerd. Eigenlijk is dat optimaal, want daardoor kan je ze het best observen, en nog in veilige omstandigheden ook.

Simpel uitgelegd is een supercel een onweersbui die in haar geheel rond een verticale as draait. Er was onder de cel een indrukwekkende uitzakking zichtbaar, waar de wolkenbasis erg laag daalde. Die lage basis moet ongeveer boven Nevele gehangen hebben. Het is in dat soort omstandigheden dat er windhozen en tornado’s ontstaan. Er was in deze uitzakking wel wat turbulentie zichtbaar, maar geen rotatie. Ze zal dus hoogstwaarschijnlijk geen hoosverschijnselen hebben opgeleverd. Dat was wel het geval bij een supercel in de buurt van Ronse, hier zo’n 40 kilometer vandaan. Daar is wel een windhoos gesignaleerd én vastgelegd op foto.

Al bij al een indrukwekkende verschijning, die hier geen druppel regen opleverde. De vorige nacht viel er uit een kort onweer wel 2,6 mm.

Mijn volledige fotoverslag vind je hier: http://www.weerwoord.be/includes/forum_read.php?id=311921....

Drongen-Baarle 28 juli: Tmin +16,1°, Tmax +27,9°, neerslag: 2,6mm, max wind 24,1 km/u (ONO)

Foto: de supercel om 17.36 uur, foto genomen in de richting van Bellem (Aalter)




22:53 Gepost door Gert | Permalink | Commentaren (0) | Tags: onweer, wolken |  Facebook |

07-07-05

Donderdag hoosjesdag

De weerkundige wereld in de Benelux was vandaag in de ban van de hoosjes. Er werden er op diverse plaatsen gesignaleerd. Sommige waren erg duidelijk, andere vaag en nog andere ronduit ronduit dubieus.’t Is een beetje zoals met UFO's: er is er één gesignaleerd, en de meldingen stromen binnen. Ook al omdat iedereen door die melding extra aandachtig is en meer dan anders naar de wolken tuurt.

Die hoosjes zijn dikwijls vrij onopvallend en onschadelijk. Ze zijn in niets te vergelijken met de alles vernietigende tornado’s en komen ook op een andere manier tot stand. Waar je voor tornado’s extreme weersomstandigheden nodig hebt, zie je de hoosjes vaak verschijnen aan op het eerste gezicht doordeweekse wolken. Alle omstandigheden moeten meezitten voor de vorming van een hoos. Om er maar een paar op te noemen: een voldoende temperatuursverschil tussen de warme ondergrond en koude bovenlucht, voldoende windschering (meer wind op grote hoogte dan aan de grond, en vaak ook uit een andere richting) en een niet al te sterke grondwind, zodat het broze hoosje niet uit elkaar geblazen wordt.

Trouwens: in principe spreekt men alleen van een hoos als de slurf tot aan de grond reikt. Anders spreekt men van een “funnel” of een tuba. De hoosjes vormen zich vaker boven water dan boven land: het bekende fenomeen van de waterhozen, die uitsterven als ze het land op trekken.

 

Drongen-Baarle 7juli: Tmin +11,6°, Tmax +18,4°, neerslag 13,8 mm, max wind 29,0 km/u (NW)





23:11 Gepost door Gert | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken |  Facebook |

20-06-05

Optisch spektakel in de lucht

Met een maximum van 33,1° hebben we de tweede tropische dag op rij te pakken, en meteen ook de warmste dag van 2005 tot nu toe. De temperatuursdaling was vanavond wel spektaculair: om 18 uur nog 33°, een uurtje later nog 26°. Dat kwam omdat de wind naar noordwestelijke richtingen draaide en koelere lucht vanover zee meebracht.

Wie af en toe omhoog keek, zag vandaag bijzondere effecten in de lucht. ’s Morgens vroeg al zag je fraai uitwaaierende condensatiestrepen (zie foto, genomen om 7.20 uur). Die bleven de hele dag hangen en er kwam ook cirrusbewolking bij, waarin de hele dag lang opvallende optische verschijnselen te zien waren. Zo zag ik vanmorgen rond 8.40 uur een zeer heldere rechterbijzon boven Gent-centrum. Later op de dag was ook een zeer zeldzame circum horizontale boog te zien. Die is alleen zichtbaar als de zon zeer hoog staat, rond de langste dag met andere woorden. Omdat ik op het werk zat, kon ik het zelf niet zien. Gelukkig hebben anderen wel foto’s kunnen nemen. Je vindt er een paar mooie (van Olivier, gepost door Peter Vancoillie) via deze link: http://www.weerwoord.be/includes/forum_read.php?id=292891...

 

Rond 18.40 uur zag ik zelf in Drongen tegelijk een linker- en rechterbijzon, in bijzonder strategisch hangende cirrusslierten.

 

Drongen-Baarle 20 juni: Tmin 15,4°, Tmax 33,1°, max wind 20,9 km/u (ZW)


21:38 Gepost door Gert | Permalink | Commentaren (0) | Tags: optisch verschijnsel, wolken |  Facebook |