29-06-09

Zeemist, zon en stapelwolken

Bekijk de beelden van de drie KMI-webcams hieronder. Ze zijn van precies hetzelfde moment, maar tonen drie totaal verschillende weerbeelden.

In het zomerse Melle (vlak bij Gent) is er letterlijk en figuurlijk geen wolkje aan de lucht. In Zeebrugge lijkt het wel een sombere, mistige herfstdag en in Wideumont (Ardennen) is het onweerachtig.

Hoe kunnen we dat nu verklaren? Aan de grond staat er een zwakke noordoostelijke stroming, dus zou je droge lucht verwachten. Maar vanaf pakweg duizend meter hoogte is de stroming volledig tegengesteld en waait er een zuidwestelijke wind. Dat betekent dat er vochtige, subtropische lucht naar onze omgeving wordt gevoerd. In het centrum van het land is er niets aan de hand. De zon heeft het aardoppervlak opgewarmd, maar niet genoeg om convectieve bewolking (stapelwolken) te doen ontstaan. In het oosten van het land was het nog warmer. Daar zijn wel stapelwolken ontstaan, die in de provincie Luxemburg zelfs zijn uitgegroeid tot een onweersbui.

En aan de kust? Daar kwam de warme en vochtige lucht in contact met het relatief koude zeewater (17°C). Het zeewater koelde de onderste luchtlaag af. Toen die luchtlaag haar dauwpunttemperatuur van 18°C bereikte, raakte ze verzadigd en gebeurde het onvermijdelijke: de overtollige waterdamp in de lucht condenseerde tot mist.

Door het grote temperatuursverschil tussen de koude zee en het warme land, kwam er een zeebries op gang. De koude lucht stroomde naar het binnenland en voerde de mist mee. Van zodra die mist in het gebied terecht kwam waar het warmer was dan 18°C, verdampte hij opnieuw. Resultaat: mist op zee, mist op het strand bij 18°C, maar amper tweehonderd meter achter de zeedijk een stralende zon bij temperaturen van 22 à 23°C!

zeemist zeebrugge

zeemist melle

zeemist wideumont

Bron beelden: website KMI.

 

17:05 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: actueel weer |  Facebook |

16-06-09

Lichtende nachtwolken


Vannacht een sms'je gekregen van een bevriend weerfotograaf met de korte, maar duidelijke mededeling "nlc". Deze afkorting staat voor Nederlandse Lapidaristen Club (verzamelaars van mineralen, gesteenten en fossielen), maar dus niet in dit geval. Met de Nederlandse Loodsen Coöperatie had het ook al niets te maken, evenmin als met de Nijmeegse Luchtvaart Club. Het sms'je betekende dat er lichtende nachtwolken te zien waren. Er had dus evengoed "lnw" kunnen staan, maar de engelstalige afkorting "nlc" (noctilucent clouds) is in meteorologische kringen nu eenmaal veel meer ingeburgerd.

Lichtende nachtwolken zijn een vrij zeldzaam fenomeen. Ze zijn alleen te zien in deze tijd van het jaar, als de dagen op hun langst en de nachten op hun kortst zijn. Op het eerste gezicht zou je kunnen denken dat het om gewone cirruswolken gaat, maar dat is absoluut niet het geval. Waar de gewone sluierwolken tot ongeveer 10 kilometer hoogte en dus binnen de troposfeer hangen, bevinden de lichtende nachtwolken zich op ongeveer 70 tot 80 kilometer hoogte, dus in de bovenste lagen van de atmosfeer. Ze ontstaan als waterdamp zich op die hoogte als ijskristallen afzet op stofdeeltjes. Deze wolken ontstaan het hele jaar door, maar blijven meestal onzichtbaar. Behalve deze tijd van het jaar. Ze geven uiteraard zelf geen licht, maar worden nog beschenen door de zon als die aan de grond al een hele tijd onder is. Ze komen alleen rond de kortste nacht voor, omdat de zon dan nog een hele tijd vlak onder de horizon blijft staan.

Lichtende nachtwolken zijn niet te voorspellen. Soms zijn ze er, soms zijn ze er niet. Het is elke heldere avond rond de zomerse zonnewende weer afwachten of ze al dan niet zullen optreden. Het is een aantal weeramateurs opgevallen dat er opvallend veel lichtende nachtwolken te zien zijn kort na de lancering van een ruimteveer. Die theorie is logisch, want de raketmotor van dat veer brengt veel extra condensatiekernen op grote hoogte in de atmosfeer. Eén dezer dagen vertrekt opnieuw een veer naar het ISS. Een perfecte gelegenheid om deze theorie nog eens te toetsen.

(Foto: Mika Yrjölä via Wikipedia, lichtende nachtwolken boven Finland in 2004)

Noctilucent_clouds_over_saimaa

11:06 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: wolken |  Facebook |