15-05-07

Tornado's, ook bij ons

Rond het weer doen veel misverstanden de ronde. Zoals de uitspraak “Gelukkig kan dat hier niet gebeuren”, als er nog eens beelden van een verwoestende tornado in de VS ons journaal halen. Ik wil hier niemand angst aanjagen, maar tornado’s komen bij ons even goed voor als aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Eigenlijk moeten we het onderscheid maken tussen wind- en waterhozen aan de ene kant en tornado’s aan de andere. Die eerste categorie, daar bestaat geen twijfel over. Nergens ter wereld komen ze zo veel voor als aan de kusten van de Noordzee, inclusief die van België en Nederland. Ook in de VS noemen ze dit geen “tornado’s”, maar “spouts”. Ze ontstaan door het verschil tussen het relatief warme aardoppervlak (warm zeewater is daarvoor ideaal) en koude bovenluchten. Er ontstaat dan een stijgende luchtkolom. Als die lang genoeg blijft bestaan, wordt die steeds sterker en gaat roteren. Voorwaarde is dat er niet te veel wind staat, anders wordt de stijgende luchtkolom weggeblazen voor die goed en wel kan ontwikkelen. Ook als de luchtkolom niet meer wordt “gevoed” door het warme oppervlak, verdwijnt de hoos snel. Stofhozen, of in het Engels “dust devils”, ontstaan op een gelijkaardige manier.
Een tornado ontstaat anders. Daarvoor heb je een onweersbui nodig, of in vaktaal: een “cell”. In een gewone “single cell” stijgt warme, vochtige lucht omhoog (de stijgstroom) tot hij verzadigd is. Er ontstaat eerst bewolking, later ook neerslag. Terwijl de neerslag valt, verdampt die gedeeltelijk weer. Dit proces koelt de lucht weer af. Er ontstaat een daalstroom met koude lucht die de stijgstroom afsnijdt. De bui tekent hiermee haar eigen doodvonnis en sterft uit.
Soms is er veel windschering. Dat wil zeggen dat het aan de grond veel minder hard waait dan hogerop in de lucht, en ook nog eens uit een andere richting. De stijgstroom gaat dan niet recht omhoog, maar gaat kantelen. Er ontstaat ook een daalstroom met koude lucht, maar die snijdt de gekantelde stijgstroom niet af. De bui sterft nu niet uit, maar blijft zichzelf in stand houden. We spreken dan van een “supercell”. Die naam zorgt opnieuw voor een misverstand. De “super” zegt namelijk niets over de afmetingen van de bui. “Low topped supercells”, met relatief lage wolkentoppen, lijken bij ons vaker voor te komen dan tot voor kort werd aangenomen. De gekantelde en roterende stijgstroom van LT supercells is in staat om tornado’s voort te brengen. Op 1 oktober 2006 was er zelfs sprake van een echte “tornado outbreak” boven België. Karel Holvoet kon er één fotograferen in Tubeke (foto hieronder). Geen windhoos, maar weldegelijk een tornado, die gelukkig over onbewoond gebied trok.

tornado

 

Tornadic_LP_Supercell_066

De Amerikaanse stormchaser Mike Theiss (www.ultimatechase.com) kon op 24 april 2007 in Kansas deze kleine maar fijne supercell fotograferen, die meerdere tornado’s voortbracht. Ze zijn te zien onderaan de wolkenbasis. Dit soort supercell komt ook in ons land voor.

23:39 Gepost door Gert in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: onweer, weerhistorie, wolken, klimaat |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.